Ko tā te Karahipi Whakamaharatanga mō Ngarimu VC me te Ope Taua 28 (Māori) he tuku pūtea tautoko ki ngā kaitono hiranga Māori e whai ana i te kaupapa ringarehe te kura tuatoru rānei, e whakaatu ana hoki i ngā pūmanawa e rite ana ki ērā o ngā mema o te Ope Taua 28 (Māori).

Te whakaoti i te puka tono nei
Tēnā, whakakīia mai te puka ki tōna otinga i te wā kotahi, kei kore hoki e puritia ō kōrero, kei ngaro ō tuhinga. Ki te hiahia whakakī haere koe i ō whakautu i roto i te wā, tiakina ki tētahi tuhinga motuhake ka whakauruuru haere ai ki tēnei puka ina rite koe ki te whakaoti i te katoa. E whakahau ana mātou kia āta pānuihia e koe ngā kōrero ārahi mō te tono kia kite ai koe i ngā kōrero me ngā tāpiritanga hei āta tāpae mai māu i mua i tō tīmata i tō tono.

Ka tukua aunoatia mai te tono mā te puka tuihono nei. Ka tuwhera ngā tono ā te Mane te 8 o Hune ka kati i te weheruapō ā te Rātapu te 19 o Hūrae. Kāore e whakaaetia te tono tōmuri, te tono rānei kāore i oti katoa mai.

Kōrero whakapā
E wātea ana mātou ki te whakautu i ō pātai mō te karahipi mō te tukanga tono rānei.
Me he pātai āu, tukua mai koa he īmēra ki ngarimu.scholarship@education.govt.nz
Wāhanga Tuatahi – Kōrero Kaitono

Question Title

1. Mō tētahi Karahipi Mātauranga Ringarehe me te Whakangungutanga a Ngarimu tēnei puka tono. Whakaū mai kkoa mēnā e hiahia tono ana koe mō tētahi Karahipi Mātauranga Ringarehe me te Whakangungutanga.

Question Title

2. Whakaū mai mēnā ka noho tauira ukiuki, ka whakangungua ukiukitia rānei koe ā te 2027.
Ki te kore koe e tauira ukiuki e whakangungua ukiukitia rānei hei te 2027, kāore koe e āhei mai ki tētahi Karahipi Ngarimu.

Question Title

3. Ingoa Tuatahi

Question Title

4. Ingoa Whānau

Question Title

5. Tau Waea Whakapā Matua

Question Title

6. Īmēra

Question Title

7. Kāinga Noho

Question Title

8. Ira

Question Title

9. Rā Whānau

Date

Question Title

10. Kei raro iho tō pakeke i te 18 tau?

Wāhanga Tuarua – Kōrero mō tō Tohu

Question Title

11. Kei tēhea kaupapa o te Mātauranga Ringarehe, te Whakangungutanga rānei tō tohu?

Hei tauira, te kāmura, te whakapurotu, te aha atu

Question Title

12. Te ingoa o te tohu e kimi ana koe kia tautokohia:

Question Title

13. Kei tēhea taumata koe e haere ana o te Anga Tohu Mātauranga, Tutukinga Mahi o Aotearoa/New Zealand Qualifications and Credentials Framework?

Ko tā te karahipi Ngarimu VET he tautoko i te akoranga/whakangungutanga ehara i te tohu mātauranga kei waenga i te taumata 4 me te 7.

Question Title

14. He aha te ingoa o te kura tuatoru te whakahaere whakangungu rānei kei te whakaako i tō kaupapa?

Question Title

15. Nōnahea i tīmata ai tō whai i tō akoranga/whakangungutanga mō tō tohu ringarehe?

Mehemea kāore anō koe kia tīmata, āhea tīmata ai tō whai i te tohu nei?

Date

Question Title

16. Kei tēhea tau akoako/whakangungu koe ā te 2027?

Nā, mēnā e kimi tautoko ana koe mō tētahi mahi pia: e aro ana tēnei karahipi ki te ākonga kua oti i a ia te tau tuatahi me te tau tuarua o tētahi mahi pia, ka mutu, e ahu atu ana ki te tau tuatoru ki tua atu rānei.

Question Title

17. Ki tō mōhio, hei āhea tutuki ai i a koe tō tohu?

Date

Question Title

18. Kua whiwhi anō koe i te Tohu Ngarimu i mua?

Question Title

19. Kua whiwhi karahipi anō koe i tētahi atu whakahaere?

Question Title

20. Mēnā i ‘Āe’ koe ki te pātai i runga ake nei, tuhia mai koa ngā kōrero mō tō karahipi o mua ka pā ki tēnei akoranga/whakangungutanga tae atu ki te wāriu o te whakawhiwhinga.

Hītori Whakangungu

Question Title

21. Hītori Whakangungu
Tukua atu ō kōrero kura wānanga, kōrero whakangungu rānei

Āpitihia mai koa ngā māka ngā tānga kōrero rānei e whakaatu ana i tō kokenga i ō akoranga, hei pia rānei, hei tauira te mauhanga NZQA, te tānga MyBCITO, te aha atu

Question Title

22. Whakarāpopotonga: Tukua mai koa he whakarāpopotonga o tō kaupapa akoako/whakangungu me ētahi atu kōrero e pā ana ki tō ara akoako/whakangungu mohoa nei, ina whakaaro koe me mōhio te pae aromatawai (kia kaua e neke atu i te 500 kupu)

Kupu Tautoko Whakangungutanga/Akoako
Mā tō kaiako, pouako, me tō rangatira mahi, tētahi rānei o ēnei e whakaoti mai. Āpitihia mai he reta i a rātou e kōrero ana mō ngā mahi kua tutuki i a koe me te rite ōu mō te pia ringarehe/akoako.

Question Title

23. Tukua atu te reta tautoko i konei:

Wāhanga Tuatoru – Whakapapa & Pepeha
Mā te kaitono ngā kōrero e whai ake e whakaoti mai. Ki te kore koe e mōhio ki ēnei kōrero, tuhia ko te “Aua hoki”

Question Title

24. Iwi

Ki te māha ō iwi, hapū, marae wehea ki te piko

Question Title

25. Hapū

Question Title

26. Marae

Whakapapa

Question Title

27. Tīpuna

Question Title

28. Koroua ki te taha o tō matua

Question Title

29. Kuia ki te taha o tō matua

Question Title

30. Koroua ki te taha o tō whaea

Question Title

31. Kuia ki te taha o tō whaea

Question Title

32. Matua

Question Title

33. Whaea

Question Title

34. Tuhia mai te/ngā hononga whakapapa ki t/ētahi mema o te Ope Taua 28 (Māori) (mēnā e mōhiotia ana) ka whakamārama mai ko wai rātou me te āhua o tā rātou whakahihiko i a koe.
Ki te kore ō hononga e mōhiotia, tuhia mai he kōrero mō tētahi o te Ope Taua (Māori) e whakahihiko ana i a koe, ka mutu, he aha ai (tōna 300 kupu nei).

Question Title

35. Tukua atu te whakaūtanga whakapapa i konei.

Tukua atu te whakaūtanga whakapapa kua whakamanahia e te kaumātua, te kaiārahi Māori, e tētahi rānei o te Iwi.

Wāhanga Tuawhā: Te Reo Māori
Mā te kaitono tēnei wāhanga e whakaoti mai.

Question Title

36. Tuhia mai koa he kōrero poto ki Te Reo Māori e whakamārama ana i tētahi mahi i tutuki i te Ngarimu VC me te Ope Taua 28 (Māori) ki te whakaatu i te pai o tō Reo Māori (tōna 300 kupu nei).

Question Title

37. Tuhia mai he kōrero e whakamārama ana i te āhua o tō kōkiri i Te Reo Māori i tōu ao (tōna 300 kupu nei).

Question Title

38. E pēhea ana tō mātau ki Te Reo Māori?

Wāhanga Tuarima - Ngā Uara
Mā te kaitono tēnei wāhanga e whakaoti mai.

I rongonui te Ope Taua 28 (Māori) mō ō rātou pūmanawa me tō rātou hautoa i te Pakanga Tuarua o te Ao. Ko tētahi o tā rātou i whawhai ai ko te whawhai kia noho ōrite rātou i tō rātou ake whenua. E kīia ana tēnei ko te ‘Price of Citizenship’ (tirohia a: Soutar, M., 2008, Ngā Tama Toa: The Price of Citizenship). He tino whakamaharatanga mō te herea o tā rātou i utu ai, kaua ki te pakanga anake, engari ki te whai mana kia kitea, kia uaratia, kia whakaaetia he tangata.

I runga i te whakaaro ki ngā mahi i tutuki i te Ngarimu VC me te Ope Taua 28 (Māori), tuhia mai he kōrero mō tētahi o ngā uara e whai ake nei:

Whanaungatanga
Ki tāu titiro, ka pēhea te tūhonohono me te whakamana a ō mahi akoako i tō whānau/hapū me ō hapori?

Rangatiratanga
Ka pēhea to whakaatu me tō whakatinana hautūtanga? Inahea koe i mate ai ki te whakatau i tā te hautoa whakatau?

Tuakiritanga
E pēhea ana te whai hua o ngā mahi e mahia ana e koe (te akoako, te aha atu) ki tētahi āhuatanga o Te Ao Māori? He aha ō wawata mō te iwi Māori?

E herea ana te nui o te kupu i tēnei wāhanga, kia kaua ō tuhinga e neke atu i te 500 kupu.

Kōwhirihia mai koa tētahi uara ka hiahia tuhi koe mōna i te Pātai 39, ka tuhi ai i ō whakaaro ki te Pātai 40.

Question Title

39. Uara kua kōwhiritia

Question Title

40. Tuhinga whakautu

Question Title

41. He Ringa Raupā

Mēnā e whai ana koe i tētahi akoranga ‘ringa whāwhā’ whai tikanga (hei tauira te akoranga ringarehe, te whakapurotu, te aha atu) tukua atu He Ringa Raupā – tētahi kōpaki o ō mahi.

Kia kaua tō kōpaki mahi e roa ake i te 3-4 whārangi, ka mutu, ka pai tonu te whakauru atu i te whakaahua, te tānga, me ētahi atu taunakitanga ka miramira i ō mahi. Me tuku anō he paku whakamārama/kōrero e whakamārama ana i ō whakaahua me te pānga o ēnei ki te mātauranga, ki ngā pūmanawa, ngā wheako, te āhuatanga rānei o te Ope Taua 28 (Māori).

Tērā anō koe ka hiahia whakauru kōrero mō te hiranga o ō mahi ki tō whānau, rohe/iwi.

T